VELAYET ...welayeti fakih

[Kerbela44]

Ynt: VELAYET ...welayeti fakih


Rivayetlerimizde "resul"le "nebi" arasında fark olduğu geçer; "resul" tebliğle sorumludur, ama "nebi" sadece -ilahi mesajları- alır.(162) "Nübuvvet"le "velayet" vasıfları da farklı olduğu ve "ulema, enbiyanın varisleridir" ibaresinde nebilerin ünvan vasfı (kimlik sıfatı, işleri ve neci oldukları -çev-) kastedilip bu ünvan sıfatı nedeniyle ulemayı nebilerle aynı menzilede saydığı(163) ve bu sıfat -nebilik- "velayet" özelliğini taşımadığına göre bu cümleden, "ulemanın velayete de sahip olduğu" gibi bir netice çıkaramayız. ama mesela; eğer "ulema Musa veya İsa aleyhisselamlar mesabesindedirler "şeklinde buyrulmuş olsaydı, Hz. Musa -s- gerekli bütün vasıflara haiz bulunduğu ve bu cümleden olmak üzere "velayet" özelliğini de taşıyor olduğu için "ulema da velayet niteliğine sahiptirler" denilebilirdi. Ancak, -mezbur rivayette- böyle buyurulmadığı ve ulema belli bir şahsın menzilesinde gösterilmediği için bu neticeye varabilmek mümkün değildir."

Bu eleştirel yoruma verilecek cevap şudur: Rivayet ve kelimelerin görünürdeki anlamlarının anlaşılmasındaki ölçü ve kıstas, ilmi inceleme ve yorumlar değil; "halk tarafından genel anlaşılma şekli" denilen örfi ve mütearif anlamlardır. Biz de örfi anlayışa tabiyiz. Fakih, bir rivayetin anlaşılması ve yorumuna ilmi incelikleri katmaya kalkışırsa birçok noktayı farkedemez, çoğu meseleleri anlamaktan geri kalır. Binaenaleyh "ulema, enbiyanın mirasçısıdır" rivayetini örfe -halka- sunacak olursak onlar da nebilerin ünvan sıfatının kastedildiğini ve sadece bu ünvanın ulemaya intisab ettiği anlamını mı, yoksa bu ibareyi şahıslar için bir emare - belirti ve delil -olarak mı görecektir? Yani eğer halkın genelinden (geçerli örfi çerçeve dahilinde) "falan fakih Musa ve İsa -sa- menzilesinde midir, değil midir?" diye soracak olursak "Bu rivayete göre evet; çünkü Musa'yla İsa aleyhimusselamlar enbiyadandır" -istidlali- şeklinde mi cevap verecektir? Veya meselâ "fakih Hz. Resulullah'ın -sav- mirasçısı mıdır, değil midir?" diye sorulacak olursa "evet" diyecek ve buna delil olarak da çünkü hz. Resulullah efendimiz -sav- enbiyadandı" gibi bir istidlâle mi dayanacaktı?!

(162) Usul-ü kafi c:1 s.245-246, kitabul hüccet, "Tabakatul Enbiya.." babı, 10 hadis.
(163) Ünvâni vasıf, sadece vazife veya meslekle sınırlı vasıflar. Burada maksat “sadece Peygamber-nebi-dir”, başkası değil. Yani ulema, peygamberlerin varisleridirler, peygamberler de, dinle ilgili hükümleri vahy yoluyla alanlardır. Binaenaleyh, sadece bazı peygamberlere verilmiş olan velayet ve İmamet sorumluluğunun, bütün "peygamber"lerin varisi olan fakihlere taalluk ettiği söylenemeyecektir. (bu hadisin mazmumuna göre) .

[Kerbela44]

Ynt: VELAYET ...welayeti fakih


Görüldüğü gibi mezkur rivayette geçen "enbiya" terimini "ünvan sıfatı -sırf Peygamber olma durumu /çev/ olarak alamayız. Bilhassa çoğul olarak kullanılması bunu gösteriyor. Eğer tekil olarak kullanılmış - ve nebi denilmiş /çev/ -olsaydı bu ihtimal verilebilirdi, ama " enbiya" denilerek kelimenin çoğulu kullanılmış olduğuna göre "küll-i ferd-i min'el enbiyâ" denilmektedir, "küll-i ferd-i min'el enbiyâ bimâ- hum enbiyâ" denilerek ünvan sıfatı kullanılmış(164) ve bu ünvan- sırf Peygamber olma - sıfatını diğer sıfatlardan ayırıp " fakih, Peygamber -nebi- mesabesindedir, resul ve veli mesabesinde değil" şeklinde bir mana verilmiş değildir. Rivayet ve hadis sahasında bu tür yorumlamalara gitmek örfi ve akli idrâke aykırıdır.

3- Ünvan sıfatının kastedildiğini ve ulemanın dar ve salt kelime anlamında "nebi" yle aynı mesabede tutulmuş olduğunu varsayalım. Bu durumda Allah Taalâ 'nın "nebi" lik için sabit kılıp tespit etmiş olduğu hükmü -ve özelliği - ulema için de geçerli saymamız gerekir. Yani meselâ "falan kimse âdil insan menzilesinde dir - sayılır- " denilir ve ardından "âdil insanlara saygı gösterilmelidir" ibaresi gelirse, bu iki önermden o şhısa saygı gösterilmesi gerektiği sonucu çıkar. O halde biz "nebi - Peygamber- müminlere kendi nefislerinden evlâdır"(165) ayet-i şerifinden "velayet" derece ve mansbının ulema için de geçerli olduğu sonucunu çıkarabiliriz. Çünkü âyette geçen "evlâ" teriminden maksat ve başkanlıktır. Nitekim Mecme'ul Bahreyn'de(166) bu ayet-i şerifenin devamında İmam Bâkır'dan -s- şöyle rivayet olunmaktadır: "Bu ayet, devlet, iktidar ve velayet (= imâret) hakkında nazil olmuştur."(167) O halde nebinin müminler üzerinde velayet ve imareti -yönetim hakkı- vardır ve Hz. Nebiyy-i Ekrem -sav- için geçerli olan bu velayet ve başkanlık, ulema için de geçerlidir. Çünkü bu ayette ünvan sıfatına değinilmektedir ki, mezkur rivayette de ünvan sıfatının kastedilmiş olduğundan hareketle bu mevzuya girmiştik.

Bunlara ilaveten, "resul" için birtakım hak ve hükümleri belirlemiş olan ayetleri de delil olarak gösterebiliriz; "Allah'a itaat edin, Resulüne itaat edin ve sizden olan -mümin- emir sahiplerine de..." ayetine işaretle, nebiyle resul arasında örfi açıdan fark bulunmadığı -her ne kadar bazı rivayetlerde vahyin nüzulünün niteliği konusunda resulle nebi arasında fark gözetilmişse de-(168) örfen ve aklen resulle nebinin aynı anlama geldiği söylenebilir. "Nebi"nin örfteki anlamı, Allah Teala'dan inbâ' eden, haber getirendir; Resul de, Allah'ın kendisine buyurmuş olduğunu insanlara ulaştırandır.

(164) "Külli ferdi min'elenbiya", yani taşıdıkları bütün sorumluluk ve derecelerde bütün peygamberler. Bir de diğer tabir vardır ki, bu da "İmamet ve velayet" sorumluluğunu da taşıyıp taşımadıkları gibi bir ayırımda bulunmaksızın sırf "peygamberlik"le görevlendirilmiş bütün peygamberlerin salt "peygamberlik" ve " elçilik" vasfı.
(165) Ahzab/6.
(166) "Mecma’ul Bahreyn ve Metleunnehreyn-fî Ğariybel Kur'an ve'l Hadis" kitabı, Kur'an ve hadislerde geçen terim ve deyimleri inceler. İmamiye şiasının rivayetleri esasınca Fahreddin bin Muhammed Ali bin Ahmed bin Tureyh-i Necefi (Şeyh Fahreddin olarak tanınır: Tureyhi (?- 1085 hk) tarafından yazılmıştır. Bu eseri yazarken Sıhah , Kamus ve Nihaye'den faydalanmıştır.
(167) Mecmeul Bahreyn, c:1 s:457.
(168) Usulü Kafi , c:1 s:7- 176, kitabul Hüccet, "Resul, Nebi ve Muhaddisin farkı babı.

[Kerbela44]

Ynt: VELAYET ...welayeti fakih


4- Hz. Peygamber-i Ekrem'in -sav- rıhletinden sonra, ondan geriye kalan "ahkam"ın -her ne kadar deyim olarak "miras" denilmemişse de- bir nevi "miras" sayılacağını söyleyenler çıkabilir, bunlar şöyle diyebilirler: "Bu ahkamı alıp öğrenenler Peygamberin -sav- mirasçısıdırlar. Ama Hz. Resul-ü Ekrem'in -sav- herkes üzerindeki velayet ve başkanlık mansabının da miras sayılabileceği ve miras olarak geçebileceği ne malum?! Miras olarak bırakılabilecek olan tek şey, belki de onun hükümleri ve hadisleridir sadece. Nitekim nebilerin mirasının "ilim" olduğu da geçiyor rivayette. Aynı şekilde, Ebu'l Bahteri rivayetinde de "peygamberler hadislerinden bazılarını miras bırakırlar" buyrulmaktadır. O halde peygamberlerin sadece "hadis"lerini miras bıraktıkları, velayetinse miras olarak bırakılabilecek birşey olmadığı ortaya çıkmaktadır."

Yukarıdaki eleştiri de geçerli ve yerinde değildir. Çünkü velayet ve liderlik itibari ve akli mevzulardandır ve bu konuda akıl sahiplerine müracaat edip velayet ve devlet başkanlığının miras şeklinde devredilip devredilemeyeceğini sormamız gerekir. Mesela dünyanın akıl sahiplerinden, falan saltanatın varisinin kim olduğu sorulacak olsa makam ve mevkinin varisi olamayacağını, makamın miras bırakılabilecek birşey olmadığını mı söyleyeceklerdir, yoksa "falan şahıs, falancanın taç ve tahtının varisidir" mi diyeceklerdir? Esasen "tahtın varisi" sözü yerleşmiş meşhur bir kalıptır. Akıl sahiplerinin nezdinde iktidar ve velayetin de, tıpkı bir şahıstan diğerine intikal edebilen miras gibi "intikaledilebilir" olduğu herkesçe bilinmektedir. "Peygamber, müminlere kendi nefislerinden evladır" ayetiyle "ulema, enbiyanın varisleridir" rivayetini okuyup düşünen biri bu ikisinde, mantıken intikali mümkün itibari birşeyden sözedildiğini kolaylıkla farkedecektir.

Buradaki "ulema, enbiyanın varisleridir" ibaresi masum imamlar aleyhimusselam hakkında söylenmiş olsaydı; masum imamların -s- her konuda Hz. Peygamber efendimizin -sav- varisi oldukları mealindeki rivayette de belirtildiği gibi(169) biz de onların "her konuda mirasçı oldukları"nı söyleyecek ve "varis ve mirasçı"lıklarının sadece ilmi ve şer'i mevzuatla sınırlı olmadığını vurgulayacaktık.

Binaenaleyh elimizde "ulema, enbiyanın varisidir" rivayetinden başka -rivayet veya ayet- bulunmamış ve rivayetin başıyla sonu söylenmiş olsaydı şu anlam kolayca çıkarılabilirdi: Hz. Resul-ü Ekrem'in -sav- intikal edilebilir olan bütün mansıp ve işleri ve bu cümleden olmak üzere de masum imamlara -s- intikal eden "başkanlık ve yönetim" mansabı fakihler için de geçerlidir -ki herhangi bir sebeple bu kategorininin dışında tutulması gereken bazı işleri biz de delil ve sebebin gerektirdiği ölçüde bu kategorinin dışında tutarız-.

Yukarıdaki eleştirinin buraya kadar giderilmemiş olan en önemli yönü "ulema, enbiyanın mirasçısıdır" cümlesinin; "miras"tan maksadın "hadis" olduğuna karine teşkil edebilecek sözler arasında yeralıyor bulunmasıdır. Nitekim Kaddah sahihesi'nde de "Peygamberler miras olarak para-pul bırakmazlar; onların mirası ilimdir" buyurulmak; Ebu'l Bahteri rivayetinde de "...para - pul miras bırakmazlar..." ibaresinden sonra "...onların mirası, hadislerinden bazı sözler, bazı hadislerdir" denilmektedir. -Binaenaleyh, bazıları bu ibareye istinaden şöyle diyebilirler:- "Bu karineye göre, peygamberlerin mirası, onların hadisleridir; onlar, hadislerden başka "miras olabilecek" hiçbirşey bırakmazlar. Hele, cümlenin başında "innema" ibaresi geçiyor ki, bu da sınırlamaya işarettir.

Bu eleştiri de geçerli değildir. Çünü eğer bununla, Hz. Resul-ü Ekrem'in -sav- sadece hadislerini miras bıraktığı ve esasen bunun dışında miras bırakabileceği başkaca hiçbirşeyi olmadığı gibi bir anlam kastediliyorsa bu zaten bizim dinimize ve mezhebimize aykırıdır. Zira Hz. Resul-ü Ekrem efendimiz -sav- "miras olabilecek" şeyler bırakmıştır. Ayrıca, Hz. Resulullah'ın -sav- ümmete "velayet"i bulunduğu (ümmetin devlet başkanı ve en üst amiri -çev-) da tartışma götürmez bir gerçek olup o hazretten sonra velayet görevi Emir'el müminin -Hz. Ali-'ye -s- intikat etti; ondan sonra da Ehl-i Beyt'in imamları -s- ard arda bu vazifeyi üstlendiler.

(169) Usulü Kafi c:1s: 321-343, kitabul Hüccet, "innel emine vereset'il ilim..."babıyla" "mâindel eimme min selah..."babı.

[Kerbela44]

Ynt: VELAYET ...welayeti fakih


Burada geçen "innema" kelimesine gelince; bu terim illa da "sınırlamaya" işaret değildir ve esasen "innema"nın sınırlamaya delalet edip edemeyeceği belli değildir zaten. Dahası, Kaddah Sahihesi'nde "innema" kelimesi hiç geçmez; bu terim Ebu'l Bahteri rivayetinde geçmektedir ki bu rivayet de, daha önce arzettiğim gibi, senet yönünden zayıftır.

Şimdi "Sahihe" deki ibareyi tekrar okuyalım ve bu ibarelerin, peygamberlerin hadisten başka miras bırakamayacakları şeklinde bir manaya karine teşkil edip etmediklerine bakalım:

"Allah Teala, ilim yolunda yürümekte olana, cennete giden bir yol açar". Bu cümle ulemayı övmek için kullanılmıştır. bu övgünün her alimi kapsadığı da zannedilmesin; "alimler sırf alim oldukları, bu övgüye layıktırlar" düşüncesi yanlıştır. Kafi'de ulemanın vazife ve özellikleriyle ilgili rivayetlere(170) şöyle bir bakarsanız birkaç satırlık ilim tahsil etmiş herkesin "alim" ve "enbiyanın varisi" şeklinde adlandırılmayacağını; bilâkis bunun ("bilmek"ten başka ve buna ilaveten -çev-) çok ağır şartları ve sorumlulukları olduğunu görürsünüz.

"Melekler sevinçten -ve Allah'ın rızasının bir belirtisi olarak- kanatlarını ona -ilim yolundakine- gererler" ibaresindeki "kanatların yayılması"nın anlamı, ehli nezdinde malumdur zaten(171) ve burada bahsedilecek mevzulardan değildir, meleklerin bu hareketi saygı için veya alçakgönüllülük ve tevazu belirtisidir.

"...Gökteki ve yerdeki tüm mahlukat, hatta denizlerdeki balıklar bile ilim peşinde koşan kimse için Allah'tan mağfiret diler..." cümlesi de buradaki bahsimize sığmayacak kadar geniş ve tafsilatlı bir açıklamayı gerektirir.

"...Âlimin âbide üstünlüğü, tıpkı dolunayın diğer yıldızlara üstünlüğü gibidir..." sözünün anlamı da, açıklamaya yer bırakmayacak kadar nettir.
Şimdi gelelim "...âlimler, nebilerin mirasçısıdırlar, varisidirler" sözüne. Rivayetin başından bu cümleye kadarki kısmı ulemanın övülmesi, özellik ve faziletlerinin tavsifiyle ilgilidir. Bu özelliklerden biri de, ulemanın peygamberlerin mirasçısı olmalarıdır ki bu sıfat, ancak peygamberler gibi halka velayetleri -iktidarda- olması ve "emirlerine itaatin farz bulunması" halinde onlar için bir fazilet sayılabilecektir.

Ancak, "...Peygamberler miras olarak para-pul bırakmazlar..." sözünün anlamı, peygamberlerin ilim ve hadisten başka hiçbir miras bırakamayacakları şeklinde değildir. Bilakis, söylenmek istenen şey şudur: "Onlar veliyy-i emr oldukları ve bütün toplumu yönettikleri halde maddiyatçı liderler değildirler, Allah'ın rizasını gözetirler, dünya malı biriktirme gibi bir gaye ve kayguları yoktur. Öte yandan peygamberlerin yönetim biçimi, krallık ve günümüzde çok görülen diğer yönetim biçimleri gibi, baştakine mal ve servet getirecek şekilde de değildir. Hz. Peygamber-i Ekrem'in -sav- çok sade bir yaşamı vardı; mevki ve makamını şahsi çıkarları için kullanmış değildi ki kendisinden sonra da mal - mülk bırakmış olsun. O hazretin miras olarak bıraktığı şey ilimdir ki, bu da her şeyden üstündür. Hem de, Hak Teala tarafından lütfedilmiş bir ilim... Rivayette ilimden bahsedilmiş olmasının nedeni de bu cihettendir belki de. Binaenaleyh "ulemanın özelliklerinden bahsolunan bu rivayette ilmin mirasından ve mal - mülkün miras kalmayacağından sözedildiğine göre ulema sadece ilim ve hadisi miras alırlar, başka bir şeyi değil"şeklinde bir hükme varılmaz.

Bazı yerlerde bu hadise" bizden miras kalan şey, sadakadır." sözü de eklenmiştir ki aslında hadisin bir parçası değildir ve siyasi amaçlarla hadise eklenmiştir. Bu hadis, ehl-i sünnet fıkhında da geçer.(172)

Bu noktada söylenecek son söz şudur: Bu cümlelerin karine olması ve neticede "ulema, enbiyanın mirasçısıdır" sözüne dayanarak "enbiya için geçerli her şey, ulema için de geçerlidir" hükmüne varılması mümkün olmasa bile bu cümlelerin karine olma ihtimali, ulemanın enbiyadan sadece ve sadece ilmi miras alacağı anlamına da getirilemez. Bu durumda bu rivayetle, daha önce hatırlattığımız ve mevzuya delalette de bulunan rivayet çelişecek ve o rivayetle ispatlanan mevzu, burada iptal edilmiş olacaktır -ki bu mümkün değildir, çünkü- bu rivayetten böyle bir netice çıkmamaktadır.

(170) Usuli Kafi c:1 s: 42-45, fazlul ilim kitabı, "alimlerin özellikleri" babı.
(171) Erbain: İmam Humeyni (ks) s: 414-416, 26. hadis.
(172) Bkz: Sahih-i Buhari c: 1 s:25, kitab'ul ilim, "ilim kablel kavl..."babı veSünen-i Daremi c. 1 s.110, "fi fazlul ilim ve..."babı, 342. hadis ve: sünen-i Ebu Davud c: 4 s:57, kitabul ilim "bab-ul hiss elâ taleb'ul ilim", 3641. hadis ve eklemede bulunmaksızın " materkena sadaka" ve İmam Hanbel'in müsnedinde c:1 s:10, yukardaki cümle eklenmiş olarak geçer.

[Kerbela44]

Ynt: VELAYET ...welayeti fakih


Nass Yoluyla Velayet-i Fakihin İsbatı

Rivayetten; "Hz. Resulullah'ın -sav- ilimden başka bir miras bırakmadığı, esasen velayet ve halifeliğin miras bırakılabilece şeyler olmadığı ve o hazret "Ali benim varisimdir" buyurmuş olsaydı bile bunun "Hz. Ali'in -s- Peygamberin halifesi olduğu anlamına gelmeyeceği" gibi bir mananın çıkarılabileceği farzedilirse o zaman Emir'el müminin Hz. Ali'yle -s- diğer Ehl-i Beyt imamlarının -s- halifeliği hususunda nassa başvurup "Hz. Resulullah -sav- Emir'el muminin'i -s- halifeliğe tayin etmiştir" dememiz ve bunun velayet-i fakih için de geçerli olduğunu söylememiz gerekir.

Çünkü daha önemli bahislerimizde değindiğimiz gibi, fakihler Hz. Resulullah -sav- tarafından hilafet ve devlet başkanlığına atanmamışlardır. Böylece, nasb ve atamaya dair olan rivayetle bu rivayeti cemetmiş olmaktayız.

[Kerbela44]

Ynt: VELAYET ...welayeti fakih


Rezevi Fıkhı -adlı kitaptan- Bu Yönde Delil

Nerâki, Avâid adlı eserinde(173) Fıkh-ı Rezevi'den(174) şu mazmunda bir rivayet nakleder: "Bu çağın fakihlerinin makam ve derecesi, İsrailoğullarının peygamberlerinin makam ve derecesi gibidir"(175) Fıkh-ı Rezevi'nin İmam Rıza'nın -s- eseri olduğunu söyleyemeyiz; ama delil olarak başvurulabilecek bir eserdir.

Burada şunu bilmek gerekir ki "İsrailoğullarının peygamberleri"nden maksat Hz. Musa -s- zamanında yaşamış olan -ve belki de bazı açılardan "Peygamber" olarak anılan- fakihler değildir. Hz. Musa -s- dönemindeki fakihlerin tamamı o hazrete tabi idiler ve onun izinde yürüyerek çalışıyorlardı. Belki de Hz. Musa aleyhisselam tebliğ için bir yere gönderdiğinde onları -gittikleri yerlere- ululemr ve veliyy-i emr olarak da tayin etmedeydi. Tabi, biz onların o zamanki durumlarını dakik olarak bilmiyoruz şimdi; ama Hz. Musa'nın -s- İsrailoğullarının peygamberlerinden olduğu ve Hz. Resul-ü Ekrem -sav- için geçerli herşeyin Hz. Musa -s- için de geçerli olduğu kesindir. (Allah indindeki rütbe ve dereceleri elbette ki farklıydı). Binaenaleyh biz bu rivayetteki genel menzile ve "mesâbe" oranından(176) şunu anlamaktayız: Halkı yönetme ve velayet hususunda Hz. Musa -s-nın taşıdığı -selahiyet, hak ve şartlar- fakihler için de geçerlidir.

(173) Avâid'ul ayyam min mühimmat-i edillet'il ahkam: Molla Ahmed bin Mehdi bin Ebi Zerr-i Neraki Kaşani (?-hk 1245) bu kitabı şer’i hükümlerin ispatlı beyanı olup 88 aideden müteşekkildir.
(174) Fıkhurrıza veya "fıkh-ı Rezevi ", bazı alimlerin İmam Rıza'ya nisbet ettiği ama bazı alimlerin farklı düşündüğü kitaptır; fıkhî konuları içerır. Bkz: Mukeddimei El Fıkh'el Mensub ile'rrıza (s), Kongrei cihanii İmam Rıza -s- yay.hk. 1406.
(175) Avaid-ul Eyyam s:186, 7. hadis.
(176) "Menzilet ve nisbetin genelliği"nden maksat, fakihlerin her açıdan İsrailoğulları peygamberleriyle aynı menziletde bulunduğu ve bu konuda imamet, yönetim ve velayetin istisna tutulmadığıdır.

[Kerbela44]

Ynt: VELAYET ...welayeti fakih


Teyid Edici Diğer Deliller

Câmi'ul Ahbar'dan(177) naklolunan bir rivayette de Hz. Peygamber-i Ekrem efendimizin -sav- "Kıyamet günü -veya kıyamet "dönemi"nde- ümmetimin âlimleriyle övünürüm, benim ümmetimin uleması, benden önceki peygamberler gibidir"(178) buyurduğu geçer ki bu rivayet te konumuzu onaylamaktadır.

Müstedrek'te,(179) Gurer'den naklen(180) şu mazmunda bir rivayet geçer: "Ulema, halkın yöneticisidir".(181) Aynı rivayet "hukema-ı alennâs" şeklinde de nakledilmiştir, ama bu naklin doğru olmadığını sanıyorum. Gurer'de "hukkâm-ı alennâs..." şeklinde geçtiğini söylemiştik. Senedinin muteber olması halinde(182) bu rivayet de çok açık delillerden sayılır.

Aynı mevzuya delil olarak gösterilebilecek başka rivayetler de vardır

Bu cümleden almak üzere Tuhef'ul Ukuul'da(183) "Hükümler ve işlerin yürütülmesi ulemanın elindedir" başlığı altında geçen rivayetten sözedilebilir. Bu rivayet iki kısımdan oluşuyor. Birinci kısım, Hz. Seyyiduşşuheda -İmam Huseyin-'nin Emir'el müminin Hz. Ali Bin Ebu Talib'den -s- "emr bi'l maruf ve nehy-i anil münker" hususunda naklettiği rivayettir. İkinci kısım da Hz. Seyyiduşşuheda'nın -s- velayet-i fakih mevzuu ve islam devletinin kurulup Allah'ın hükümlerinin uygulamaya konulması için zalimler ve zalim devlet düzen ve kurumlarıyla mücadele hususunda fakihlere düşen vazifeleri kapsamaktadır. İmam Hüseyin -s- Minâ'da yaptığı bu çarpıcı konuşmasında niçin bu "dâhili cihad"a gerek gördüğünü ve zalim Emevi yönetimine başkaldırışının nedenlerini açıklamaktadır. Bu rivayetten iki önemli nokta anlaşılmaktadır: 1- Velayet-i fakih olayı 2- Fakihler cihad ederek ve emr-i bi'il mâruf, nehy-i anil münker'de bulunarak zalim egemenin maskesini düşürüp onu bütün tuplamda rüsva etmeli ve halkın bilinçlenip uyanmasını sağlamalıdırlar. Böylece bilinçlenip uyanmış müslümanların geniş çaplı toplu kıyamıyla zalimlerin iktidarlarını devirip islam devletini kurabileceklerdir. Mezbur rivayet şöyledir:

"Ey insanlar! Allah Teala'nın yahudi bilginlerini -ehbar- kınayarak velilerine ve sevdiği kullarına verdiği öğütten ders alın. Allah Teala şöyle buyuruyor: "Dinadamları ve bilge yöneticilerin -Rabbaniyyun- ve yüksek bilginlerin -ehbar- onları -yahudileri- günahkârane sözlerinden ve haram yiyicilikten sakındırmaları gerekmez miydi? Gerçekten de yapıp ettikleri ne de kötüydü onların"(184) Bir başka yerde de şöyle buyurmaktadır: "İsrailoğullarından küfredenlere lanet edilmişir". Ve "...yapmakta oldukları şey ne kadar da kötü idi!!"(185) Gerçekte Allah Teala'nın onları ayıplayıp kınamasının nedeni onların; zalimlerle kötülerin fesat işlemekte olduklarını gördükleri halde buna engel olmamaları ve bunu da, onlardan aldıkları şeylere pek tutkun oldukları ve onların kendilerini gözaltında tutup eziyet edeceğinden korktukları için yapmalarıydı. Halbuki Allah Tealâ "insanlardan değil, Ben'den korkun"(186) buyurmakta ve "Mümin erkekler birbirlerinin velileridirler, birbirlerini sever, gözetir ve kollarlar (velâyet), biribirlerine iyiliği emreder, kötülükten sakındırırlar..."(187) demektedir.

(Görüldüğü gibi bu ayette müminler için belirtilen sıfatlar yekdiğerlerine velâyette bulunma, karşılıklı sevgi, koruyup gözetme, yekdiğerinden sorumlu olma ve birbirine başkanlık ve kılavuzlukta bulunmadır). Allah Tealâ, iyiliğe emredip kötülükten menetmek (emr bi'lmâruf, nehy-i anil münker) le başlıyor ve herşeyden önce bu ameli farz kılıyor. Çünkü iyiliğe emr ve kötülükten menetme amelinin gerçekleşmesi ve toplumda fiilen uygulanması halinde en kolayından en zoruna varıncaya kadar bütün farzların yerine getirilebileceğini bilmektedir. Bunun nedeni de emr-i bi'lmâruf ve nehy-i anil münkerin şu esaslardan ibaret olmasıdır: İslama davet (yani müslüman olmayanlara karşı -hârici- inanç cihadı) ve zulme uğrayanların haklarını tekrar elde etmelerini sağlamak, içerideki -islam toplumundaki- zalimlere karşı mücadele ve muhalefet; kamu gelirleri, genel gelirler ve savaş ganimetlerinin islamın âdil kuralları çerçevesinde dağıtılması; sadakanın (zekatla, gönüllü veya mecburi bütün vergiler) sahih ve farz yollarla alınması ve toplanması ve şer'an doğru yollarda harcanması...

(177) "Camiul Ahbar" Şeyh Saduk -un kitabı olarak tanınmışsa da hk, 6 yy.da yaşamış bulunan Muhammed bin Muhammed bin Ali'ye aittir, tayinle bilinmiş değildir. bkz: Kitabul Zerie c: 5 s:33-37.
(178) Camiul Ahbar s:38, 20. fasıl.
(179) Müstedrek-il Vesail ve Müstenbiti'il Mesail : Mirza Huseyin bin Mirza Muhammed Turhi bin Mirza Ali Muhammed Tebersi Nuri (hk-?- 1320)'ye ait olup 33 bin hadis kapsar. Bu eserini Vesailuşşia'nın tamamlayıcı metni olarak, onda (geçmeyen) hadislere ayırmıştır. Vesail'in fihristine göre düzenlenmiştir; yazar kitabın sonuna tafsilatlı bir fihristle rical ve dirayet ilmine dair mükemmel bir hâtime -son söz- eklemiştir.
(180) Ğureril Hikem ...: Ebulfeth Abdulvahid bin Muhammed bib Abdulvahid bin Muhammed Âmidi (-?-hk 510) "Hz. Ali'nin -s- bazı konuşma ve vecizelerini içerir, elifbaya göre sıralanıp düzenlenmiştır.
(181) Ae- 1, fasıl, 559, hadis ve: Müstedrek'il Vesail c:17 s: 316, kitabul kaza, kadının özellikleri babları, 11 bab, 17, hadis.
(182) Bu rivayet Gurer-il Hikem'den nakledilmişdir ve bu kitaptaki rivayetlerin tamamı mürseldir.
(183) Tuhef'il Ukul c:3 s: 400.
(184) Maide/63
(185) Maide/ 80, 81.
(186) Maide/44.
(187) Tevbe/ 71.

[Kerbela44]

Ynt: VELAYET ...welayeti fakih


Ey cemaat! Siz, ey ilmi ve alim oluşuyla tanınan, iyilikle anılan, toplumda kılavuzluk, iyilikseverlik ve nasihatseverliğiyle bilinen; Allah rızası için halkın kalbinde büyüklük ve saygınlıkla yer edenler!... Hem öylesine ki, güçlü sizden çekinmekte, güçsüz size ikram için çırpınmakta, kendisinden hiç mi hiç üstün olmadığınız ve ona karşı herhangi bir güce de sahip bulunmadığınız kimse size kendisinden daha fazla değer vermekte, sahip olduğu nimetleri kendisinden esirgeyip size sunmakta, muhtaç duruma düşen veya genel bütçeden ve beytulmaldan payını alamayanlar için sizin aracılık ve yardımınıza başvurulmakta, padişahlar ve saygın büyük kimselerin yürüdüğü şaşaalı ve tantanalı yolda adım atmaktasınız...

Gördüğünüz bunca saygınlık ve sahip olduğunuz bunca manevi gücü; Allah'ın hükümlerini uygulayacağınız umulduğu için elde edebilmiş değil misiniz aslında?! Ama buna rağmen siz, Allah'ın birçok hükümlerinin uygulanması hususunda gevşek davranıp ihmalkârlık gösterdiniz, yüklenmiş olduğunuz ilâhi hukuk ve sorumlulukların çoğunu yüzüstü bırakıvermiş durumdasınız... Mesela milletin hakkını horlamış ve kendi haline bırakmışsınız, güçsüz ve zayıfların hakkını zayi etmişsiniz; ama kendi hakkınız olduğunu sandığınız şey için hemen ayaklanıvermektesiniz. Oysa ki ne para harcamışlığınız var, ne canınızı Yaradan'ın uğrunda tehlikeye atmışlığınız ve ne de Allah için herhangi bir kabile veya grupla mücadele etmişliğiniz!.. Buna rağmen Allah'ın cennetini arzulamakta ve peygamberlerle muaşerette bulunmayı ve ilâhi azaba hiç uğratılmamayı beklemektesiniz. Ey Allah'tan böylesine beklentileri olan gûruh; korkarım O'nun çetin gazabına uğrayacaksınız bu gidişle!

Çünkü Allah Tealâ'nın azamet ve izzeti sayesinde önemli bir -sosyal- prestij kazanıp saygın bir konum elde ettiniz, ama Allah'ı tanıtmayı ve "O'na inanmayı" -ilahi irfan- yaymakta olan, "Allah'ı tanıyıp, O'na gerçekten inanan -ve bu dalda uzman olan- lara saygı göstermiyorsunuz! Oysa ki sırf Allah'ın sayesinde Allah'ın kullarından itibar görmektesiniz. Sizin için korktuğum bir diğer husus da Allah indinde yapılmış sözleşme ve ahdlerin(*) çiğnenip ayaklar altına alındığını gördüğünüz halde kılınızı kıpırdatmadığınıza ve bu durumdan hiç rahatsızlık duymadığınıza şahid olmamdır! Halbuki babalarınızın küçük bir sözleşme ve taahhüdü için -hiç de böyle davranmıyor ve- pekalâ telâşa kapılıp endişeleniyor, -hemen harekete geçiyor- sunuz! Oysa peygamber'e verilen sözler ve onunla yapılan ahdlerin(**) artık önemsenmediğini görmektesiniz; körler, sağırlar, düşkünler ve bakıma muhtaçların bütün -köy ve- şehirlerde sahipsiz bırakıldığını ve onlara hiç mi hiç acınmadığını bizzat müşahede etmektesiniz.

Ne konum ve prestijinize yakışır şekilde davranıyor, nede bu yolda çalışan ve sizin prestij ve konumunuzu yüceltmeye uğraşanlara değer verip yardımcı oluyorsunuz... Zalimlerle uzlaşıp yağlı diller döküp dalkavukluklarda bulunarak o zalim egemen güçlerin size dokunmamasını sağlıyorsunuz... Oysa bütün bu yapatıklarınız Allah Teala'nın "yapma" diye emrettiği ve "yekdiğerinize de yaptırmayın" buyurarak nehyettiği işlerdir; ne var ki siz halâ bütün bunlardan gafilsiniz... Sizin belanız, bütün insanların belâsından daha korkunçtur, zira âlimlik mevki ve konumu sizden alınmış durumdadır, eğer bilseniz... Zira ülkenin idare ve yönetimi, yargı hükümlerinin karara bağlanması ve ülke planlâmasının onayı -gibi işlerin-; ilahi hakların emini olan ve Allah'ın helalleriyle haramlarına vâkıf bulunan bilge dinadamların uhdesinde olması gerekir.

Oysa ki bu makamı (siyasi ve sosyal müdahale ve yönetim yetkisi -çev-) şimdi elinizden almış ve onu sizden çalmışlardır. Öyle bir makamı elinizden kaçırmış olmanızın yegane sebebi ise Hakk'ın ekseninden (islam kanunu ve Allah'ın hükümlerinden) dağılıp uzaklaşmanız ve hakikat ve niteliğinin delilleri hepinize aşikar olduktan sonra da sünnet hakkında ihtilafa kapılmanızdan başka şey değildir. Sizler eğer işkence ve Allah yolunda zorluklara karşı sabırlı, acılara karşı dirençli olmuş olsaydınız kurallar, onaylamanız için size getirilir ve sizin elinizle sâdır olurdu, o zaman işlerin sonumlu mercileri siz olurdunuz. Ama siz, zalimlerin bu makamı elinizden almasına ve kanunen şeriate bağlı bir iktidarın onların eline düşmesine ve neticede onların, zan ve tahminin çürük temellerine dayalı bir düzenin çarklarını işleterek şehvet ve hayvâni arzularını tatminden ibaret bir yol tutturmalarına gözyumdunuz. Onlara iktidarı kazandıran şey sizin ölümden kaçmanız ve dünyanın geçici hayatına bel bağlamış olmanızdır. Sizler bu tutum ve zihniyetinizle, zayıf ve yoksul kitleleri bu zalimlerin pençesine düşürdünüz;

biri köle gibi ezilir ve, diğeri gece gündüz bir lokma ekmek için perişan halde didinmekten başka bir şey yapamazken baştakilerin alabildiğine bir keyfilikle iğrenç emellerinin peşinde koşup iğrenç arzularını tatminle uğraşarak rezalet ve kepezelikler yaratmasına, kötü tiynetlilere uyup Allah'a karşı küstahlıkta bulunmasına sebep oldunuz siz! Her şehirde kendi atadıkları vaizleri; konuşmacıları vardır; yeryüzünde rahattırlar, ellerinin ulaşamayacağı şey yok gibidir; insanlar onların kulu-kölesi haline getirilmiştir, kendilerini savunacak güçleri - takatleri yoktur. -Bakıyorsunuz- Egemenin biri tam bir diktatör, kindar ve halkın kötülüğünü istemekte; bir diğeri zavallıları alabildiğine ezip herkese zorbalıkta bulunmakta; bir diğeriyse -hepsinden beter ve- halka büsbütün musallat olmuş, ne Allah tanımakta, ne de bir hesap gününe inanmakta! Hayret! Nasıl hayret etmez insan?! Toplum öyle bir sahtekâr zalimin pençesine düşmüş ki atadığı vergi memuru zulmetmekte, vâlisi dindar insanlara saygısız ve acımasız davranmakta!.. Hakkında ihtilafa düştüğümüz şey hususunda hakemlik edip karar verecek olan elbette ki Allah'tır;

(*) İslam toplumundaki sosyal ilişkileri düzenlemek için alınan sosyal karar ve sözleşmeler
(**) Hz. Resulullah’la -sav- biatleşme sonucu doğan islami taahhüdler; Gadi-i Ğum günü hilafet ve hükümete tayin etmiş olduğu hz. Ali'yle evlatlarına -s- itaat de aynı statüye girmektedir. Çünkü o gün müslümanlar, bu hususta Peygamber efendimizle -sav- biatleşmiş, hz. Ali' yi -s- tebrik etmek için sıraya girmişlerdi.

[Kerbela44]

Ynt: VELAYET ...welayeti fakih


aramızda başgösteren hadiseyi kendi kararıyla kesin bir sonuca bağlayacaktır!

Allah'ım! Hiç şüphesiz bilmektesin ki bizim bu girişimimiz(*) ne siyasi iktidarı ele geçirme yolunda bir rekabet, ne de dünyanın kıyametsiz nimetleri ve servet için değildir; bilâkis, biz senin dininin parlak değerleri ve aydın prensiplerini ortaya koyup insanlara göstermek, yeryüzünde ıslahatta bulunmak, zulme uğramış kullarını güvenceye alıp vazgeçilmez haklarına kavuşturmak ve belirlediğin yükümlülüklere tâbi olunup kanun, kural ve sünnetlerine amel edilmesini sağlamak için kıyam etmiş bulunuyoruz!..
O halde siz -ey dinadamları- bu yolda bize yardımcı olup gâsıplardan hakkımızı geri almazsanız zalimler siz gâlip olacak ve peygamberinizin nurunu söndürmeye çalışacaklardır! Bir ve eşsiz Allah bize yeter; biz O'na dayanıyor, O'na güveniyor ve O'na yöneliyoruz. Mukadderat O'nun elindedir ve dönüş O'nadır!"(188)

Görüldüğü gibi yukarıdaki rivayetin başında geçen ayette "Ey insanlar! Allah Tealâ'nın yahudi bilginlerini -ehbar- kınayarak velilerine ve sevdiği kullarına verdiği öğütten ders alın!.." buyurulmaktadır. Orada bulunan özel bir gruba, sırf konuşmayı dinleyenlere, belli bir şehir veya belli bir ülke ya da sırf o çağdaki dünya insanlarına mahsus bir kitap değildir bu; bu sözleri duyan ve okuyan herkese yönelik bir çağrı vardır burada. Tıpkı Kur'an'da geçen "ey insanlar" hitabı gibidir yani. Allah Teala ehbara, yani yahudi ulemasına karşı çıkıp onların tutumlarını reddetmek suretiyle kendi evliyasına öğüt vermekte, ibret göstermektedir. buradaki "evliya" ve "veli" lerden maksat Ehl-i Beyt imamları -s- değildir, Allah'a teslimiyet gösteren ve toplumda belli vazife ve sorumluluklar üstlenmiş bulunan herkestir.

"Din adamları ve bilge yöneticilerin -Rabbaniyyun- ve yüksek bilginlerin -Ehbar- onları -yahudileri- günahkârane sözlerinden ve haram yiyicilikten sakındırmaları gerekmez miydi? Gerçekten de yapıp ettikleri ve de kötüydü onların!"

Yukarıdaki ayette Allah Tela "Rabbaniyyun" la "Ehbar"ı kınamakta ve kendileri yahudilerin din alimleri oldukları halde zalimleri günahkârane sözlerden, yani gerçekleri saptırma, iftira ve yalan gibi amellerden alıkoymadıkları ve haram yiyicilikten menetmedikleri için hesaba çekmektedir. Bu kınama ve paylamanın sırf yahudi dinadamlarına veya hırıstiyan alimlerine mahsus olmadığı, bütün islam ulemasını ve esasen genelde bütün dinadamlarını kapsamına aldığı apaçık ortadadır. Binaenaleyh islam ümmetinin uleması da zalimlerin politika ve tutumları karşısında hiçbir tepki göstermeden sessiz kalacak olurlarsa Allah'ın kınamasına uğrayacak, hesaba çekileceklerdir. Bu durum sadece geçmiştekileri ve geçmiş nesilleri içermez; bu hususta geçmiştekilerle gelecektekiler aynı hükme tabidir. Hz. Emir -s- Kur'an'a dayanarak bu mevzuyu belirtmiş ve islam ümmetinin alimlerinin de ibret alıp uyanmalarını, iyiliği emredip kötülükten menetme vazifesinde ihmalkarlık göstermemelerini ve sapmış zalim egemen güçler karşısında sessiz kalmamalarını istemiştir. Hz. Emir -s- "Rabbaniyyun" la "Ehbar"ın kınandığı bu ayete istinadla iki noktayı hatırlatıp vurgulamaktadır:

(*) "Emevi devletine karşı başlattığımız mücadele" denilmek isteniyor.
(188) Tuhef'il Ukul s:271.

[Kerbela44]

Ynt: VELAYET ...welayeti fakih


1- Dini vazifelerin yerine getirilmesi hususunda ulemanın ihmalkarlığının doğuracağı zarar, aynı müşterek vazifeler hususunda başkalarının ihmalkarlığından doğacak zararlardan çok daha fazla olmaktadır. Nitekim bir esnaf veya tüccar yanlış ve uygunsuz bir iş yapacak olsa zararını kendisi görür; ama eğer ulema vazifesinde ihmalkârlık gösterirse, mesela zalimler karşısında sükut ederlerse bunun zararı islama dokunmuş olur. Vazifelerini yapmaları ve meselâ, konuşmaları gereken yerde sükut etmemeleri halindeyse islam fayda görmüş olur.

2- Şeriate aykırı herşeyden sakınmak ve sakındırmak gerekiyorsa da imam -s- -burada- bilhassa "günahkarca söz"le, "haram yiyicilik"in altını çizmek suretiyle bu iki "münker"in -kötü- diğer bütün münkerlerden daha tehlikeli olduğunu ve dolayısıyla bu ikisine karşı daha fazla ve daha ciddi mücadele verilmesi gerektiğini hatırlatmaktadır. Çünkü kimi zaman zalim düzenlerin -propaganda ve iletişim- mekanizmalarının sözleri ve propagandalarının islama ve müslümanlara verdiği zarar, eylem ve politikalarından daha fazla olmakta; islamın ve müslümanların onur ve haysiyetini pekalâ tehlikeye düşürebilmektedir. Allah Teala "Zalimlerin yalan ve iftiralarıyla günahkârane propagandalarına niçin engel olmadıkları"nı sorarak - dinadamlarını kınamaktadır. "Ben Allah'ın halifesiyim, takdir-i ilahi benim elimle tecelli eder, Allah'ın hükümleri benim uygulamakta olduğum üzeredir, islam adaleti benim dediğim ve yaptığım şekildedir..." iddialarında bulunan (ve gerçekteyse adaletle zerrece alâkası olmayan) o adamı niçin yalanlamadılar? -Onun iddia ettiği- bu tür sözler "günakârca sözler"dir. Toplum için çok zarar verici olan bu günahkârane sözlere neden engel olmadılar? İlgisiz laflar eden, ihanetlerde bulunan, islama bid'atlar sokup olmadık darbeler indiren bu zalimleri niçin engelleyip bu günahlardan vazgeçirmediler?

Eğer biri kalkıp da islam hükümlerini Allah'ın rızasına ters cihette tefsir edip yorumlar ve, "islam adaleti böyle icabediyor", diyerek islama bid'at sokup islâmî olmayan hükümleri uygulamaya kalkışırsa ona alenen karşı çıkıp muhalefette bulunmak, âlimlere farzdır; -bu durumda- muhalefette bulunup karşı çıkmayacak olurlarsa Allah'ın lânetine uğrayacaklardır. Ayet-i şerifenin apaçık ortaya koyduğu bu gerçek; hadisle de vurgulanmaktadır: "Bid'atler ortaya çıkınca ilmini -dinini- açıkça izhar etmek âlime farz olur; aksi takdirde Allah'ın lânetine uğrar."(189) Demek ki muhalefetini gösermek ve Allah'ın hüküm ve buyruklarını izhar edip açıklamak -ki bid'at, zalim ve günaha karşı ve muhaliftir- bile tek başına faydalı olabilmektedir.

Çünkü böylelikle halkın çoğunluğu baştaki hain, fasık veya dinsiz egemenlerin sosyal ahlaksızlıklarıyla zulümlerini anlayacak, bu durumda onlara karşı mücadeleye girişecek, zalimlerle uzlaşmayacak, hain ve fasid egemen güçlere boyun eğmemeye karar verecektir. Din ulemasının böyle durumlarda olanın muhalefetlerini sengilemeleri, toplumun dînî liderlik mekanizmasından yükselen bir "iyiliğe emr, kötülükten men"dir, ki geniş çaplı bir "iyiliğe emr, kötülükten men"i beraberinde getirecek; güçlü bir muhalefet ve "iyiliğe emr, kötülükten men" hareketini başlatacaktır. Dindar ve iffet sahibi bütün bir halkı arkasına alacak çapta geniş bir harekettir bu. Öyle bir hareket ki; yoldan çıkmış olan zalim egemenler bu harekete teslim olmaz ve islamın doğru yoluna girip ilahi hükümlerin gereğine eğilmeyerek bu hareketi silahla sindirmeye kalkışırlarsa silahlı tecavüze yeltenmiş olurlar ki bu durumda "fîhî bâğiye" -isyankâr topluluk- hükmüne girmiş olurlar. Bu durumda da topluma hakim politika ve yönetici egemenlerin yol ve yöntemlerinin islam prensip ve hükümlerine uygun olması için bu "fîhi bağiye" ye, yani isyankâr egemenlere(190) karşı silahlı cihada girişmek bütün müslümanlara farz olur.

-Bütün dinadamlarına hitaben /çev/: -Baştaki yöneticilerin bid'atlerinin önünü alacak ve bu bozukluk ve fesatları durduracak güce şimdilik sahip değilseniz, hiç olmazsa sessiz sedasız oturmayın! Başınıza vuruyorlarsa -baskı ve engellemeyle karşılaşıyorsanız- en azından bağırıp çağırın, itiraz edin! İnzilam -zulme eğilmek, zulme rıza gösterip susmak- etmeyin! İnzilâm, zulümden daha beterdir! İtiraz edin -zalim egemenleri /çev/- inkar edin, tekzib edin, haykırın. Onların propaganda ve yayın araçlarına karşılık sizin de propaganda ve yayın aracınız olmalıdır ki onların yalan ve iftiralarını tekzip edebilsin; onların yalan söylediğini; islam adaletinin, onların iddia ettiği gibi olmadığını belirtsin! Müslüman aileler ve islam toplumu için belirlenmiş olna islam adaleti -nin ne olduğunu- onlar da bilir, bunun bütün programları yazılı ve basılı olarak ellerinde mevcuttur. Bunlar söylenip açıklanmalıdır ki halk bilip uyansın; gelecek nesiller bu cemaatın -ulema- sükutunu hüccet -delil- olarak değerlendirip "ulema bu işe sustuğuna göre, demek ki zalim egemenlerin yöntemleri ve yaptıkları şeriate uygunmuş, zalimlerin haram yiyicilikleri ve halkın malını yağmalamaları şeriate aykırı değilmiş!" demesinler.

(189) Usulü Kafi c:1, a:54, Fazlulilim kitabı, "El bed" babı, 2. hadis.
(190) "...Feeh bağiyeh..." (= saldırgan ve baği güruh): İmama itaatten çıkan veya bir grup müslümana karşı haksız yere savaş açanlara denir. Hucurat suresi'nin 9. ayetinde şöyle buyrulur: "...Müslümanlardan bir grup, diğerine karşı savaş açarsa; saldırgan, Allah'ın hükmüne dönünceye kadar onunla savaşın" ve Zubdetul Beyan s:319 ve; Vesailuşşia c:11, s:16, 54, 55, kitabul cihad, 5 - 24 - 26. bablar, düşmana karşı cihad babları.

[Kerbela44]

Ynt: VELAYET ...welayeti fakih


Bazı müslümanların düşünce kapasitesi şu caminin duvarlarını aşamadığı ve daha derinlemesine ve daha ilerisini düşünebilecek kapasiteleri olmadığından "haram yiyicilik" ten sözedildiğinde hemen ve sadece, sokaklarının başındaki bakkal geliverir hatırlarına; -Allah göstermesin- "eksik tartıyor" diyerek!...Bütün bir ülkenin sermayesini yutan, beytulmalı çalıp çırpan, petrolümüzü yiyen, yabancı sermaye ve yatırım şirketleri adına ülkemizi hiç de zaruri olmayan pahalı ecnebi mallarının tüketim pazarı haline getiren, bu yolla halkın parasını kendisinin ve ecnebi yatırımcıların cebine akıtan o büyük "haram yiyicilik", "yağmalama ve talan etme"leri idrak edip kavrayamazlar. Petrolümüz çıkarıldıktan sonra hepsini belli bazı yabancı ülkeler alıp götürüyor,(191) baştaki kendi yardakçıları olan egemene -şah- verdikleri az miktardaki suspayını da başka yollarla yine kendi ceplerine kaydırıyorlar. Devletin kasasına giren az bir miktarın ne olduğunu, nerelere harcandığını ise ancak Allah bilir.

İşte bu haram yiyicilik, uluslararası çapta, çok geniş boyutlu bir "haram yiyicilik"tir. Ürkütücü ve en tehlikeli "münker" ve "kötü", budur işte. Toplumun durumunu, devlet ve hükümet kuruluşlarının yaptıklarını şöyle bir dikkatle inceleyiverin; ne kadar korkunç çaplarda "haram yiyicilik"ler olduğunu görürsünüz!.. Memleketin bir köşesinde bir deprem vuku bulacak olsa baştaki çıkarcı egemenlere yeni bir kazanç ve "haram yiyicilik" yolu açılmış olur, depremzedelere yardım adı altında kendi ceplerini dolduruverirler hemen. Baştaki zalim ve anti-milli yöneticiler yabancı devlet veya şirketlerle imzaladıkları anlaşmalarla millete ait milyonları kendi ceplerine akıtır ve yine millete ait milyonları yabancıların ve -ecnebi- patronlarının kasalarına kaydırıverirler! Bunlar, hepimizin gözleri önünde cereyan eden ve halâ da etmekte olan sel misali -astronomik rakamlara ulaşan- "haram yiyicilik"lerden birer örnektir sadece; dış ticaretlerde, maden işletmeleri, orman ve diğer doğal kaynaklardan yararlanma ortak anlaşmalarında, yol ve bina yapımı ya da batılı emperyalistlerle komunist emperyalistlerden silah alımı anlaşmalarında... -bu haram yiyicilik sürüp gitmektedir öylece...-

Bu vurgunculuk ve haram yiyiciliklerin önünü bizim almamız gerekir. Bütün halkın vazifesidir bu; ama din alimlerinin sorumluluk ve vazifesi çok daha ağır ve önemlidir. Bizim bu mukaddes cihad ve ağır sorumluluğu diğer müslüman birey -ve kesimlerden- çok daha önce ve fazla üstlenmemiz gerekir. Sahip olduğumuz mevki ve konum, bu işte ilk adımı bizim atmamızı gerektirmektedir. Eğer bu gün bu işleri engelleyip millete ihanet eden iktidardaki hırsızlar, çapulcular ve haram yiyicileri cezalandırabilecek güç ve imkanlara sahip değilsek -bile en azından- bu güç ve imkanları elde etmeye çalışmamız gerekir. Tabi bu arada hiç olmazsa en asgari vazifemizi yerine getirmek ve hakikatleri söylemeyi ihmal etmeyerek haram yiyicilikler ile yalan, iftira ve karalama oyunlarını ifşa etmek durumundayız. İktidarı ele geçirdiğimizde sadece ülkenin politikasını, iktisadını ve idaresini düzeltmekle kalmayacak, aynı zamanda bu haram yiyicilerle yalan ve iftira düzenleri kırbaçlayıp hakketikleri cezayı vereceğiz.

(191) Hş. 1270'de (m: 1891'de) İran Kacar şahı Muzaffereddin'le İngiliz Willıam Fa Dorsey arasında bir antlaşma imazalanarak İran petrollerinin bütün hakları İngilizlere devredildi. Bu antlaşma 60 yıllıktı ve İran, kârın sadece %16’sını alabilecekti. 32 yıl sonra yenilenen antlaşmada ise İran'ın payını %20'ye çıkarma lütfunda (!) bulundular. Musaddık devrildikten sonra 1333'te yeni bir konsorsiyum düzenlendi. İran ve İngiliz şirketi %40, beş Amerikan şirketi Acson, Mobil, Golf, Schuran, Texaco %40, Hollanda şirketi Royal Doch Shell %14 ve Fransız petrol şirketi %6 oranda hisselere (1333’ten 1357'ye kadar, yani 24 yıl boyunca) sahip oldular ve mevcut istatistiklere göre bu 24 yıl zarfında İran'dan 205891947800 varil ham petrol ve 10152212090000 ayak metreküp doğal gaz batı ülkelerine çıkarıldı. Bkz.: Başlangıçtan günümüze kadar petrol: Petrol Bakanlığı Halkla İlişkiler bür, ve: Pehlevi saltanatının zuhuru ve düşüşü, c:2, siyasi arıştırmalar merkezi, ve: İran: İktidar serabı: Robert Gruham, terc: (farça): Firazniya, ve: Opec Hikayesi Pier Terziyan, farç terc: A. Rıza Gufrani, ve: Petrol -Güç ve Prensip: Mustafa Alem, farç terc: G. H. Salihyar.

[Kerbela44]

Ynt: VELAYET ...welayeti fakih


-Biliyorsunuz- Mescid-i Aksâ'yı kundaklayıp yaktılar. Şimdi biz "bırakın Mescid-i Aksâ bu yarı yanmış haliyle öylece kalsın, -İsrail'in işlediği- bu suç izini silmeyin!"(192) diye feryad ederken şah rejimi kalkmış özel hesap açtırıyor, Mescid-i Aksâ'yı yeniden restore edip yaptıracağız diye milletten para topluyor ve bu fırsatı da kendi cebini doldurmak için kullanıyor ve bu arada İsrail'in suç izlerini de -farkettirmeden- ortadan kaldırmaya çalışıyor tabi!

İslam ümmetinin yakasından düşmeyen ve işin bu raddeye varmasına neden olan musibetler bunlardır işte. İslam alimlerinin bu meseleleri söyleyip anlatmaları gerekmez mi? "Rabbaniyyun ve ehbar, onları -yahudileri- günahkarca sözlerden ve haram yiyicilikten niçin menetmiyorlar?!" Niçin haykırmıyorlar?! Bu talan, vurgun ve çapulculuklardan niçin hiç sözetmiyorlar?!

Daha sonra "İsrailoğullarından kafir olanlar lanetlendi" ayeti geliyor ki burada konumuza girmediğinden, üzerinde durmuyoruz.
Daha sonra -rivayette- şöyle buyruluyor: "...Gerçekte Allah Tealâ'nın onları -yahudi dinadamlarını- kınamasının nedeni, onların, zalimlerle kötülerin fesat işlemekte olduklarını gördükleri halde buna engel olmamalarıydı."

Yine rivayete göre, bu suskunluğun da iki nedeni vardı: 1- Çıkarcılık ve menfaat, 2- Zillet, alçalış ve horluk; ya da hırslı ve tamahkâr insanlardı, zalimlerden maddi çıkarlar sağlıyor ve sus payı alıyorlardı. Veya tavşan yürekli korkak insanlardı ve zalim egemenlerden çekiniyorlardı. Emr-i bi'l maruf, nehy-i anil münker rivayetine bir bakın, emr bi'l maruf nehy-i anil münkerden kaçınmak için sürekli özür ve bahaneler öne sürenlerin bu tutumu eleştirilmekte ve böyle "susma"lar kınanmaktadır.(193)

Ayet-i kerimede "Allah diyor ki, insanlardan korkmayın, Benden korkun..." buyurulmaktadır. Evet Allah Teala "onlardan korkmayın" buyuruyor. Niçin korkuyorsunuz ki? Sizi hapse atıp sürgüne göndermekten, veya öldürmekten başka ne yapabilirler? Bizim evliyamız -velilerimiz- islam uğrunda can verdiler, siz de bu gibi şeylere hazırlamalısınız kendinizi... Sonra da ayette şöyle buyrulmaktadır: "Müminler -kadın ve erkek- birbirlerinin velisidirler; birbirlerine marufu emreder, münkerden nehyederler, namaz kılarlar, zekat verirler, Allah'a ve Resulüne itaat ederler..."(Tevbe/71)

(192) Hş. 30 Mordad 1948'de (m: 1970'de) siyonistler müslümanların ilk kıblesi Mescid-i Aksa'yı yaktılar. Bütün bir islam dünyasının İsrail'e karşı nefretini bir anda kat kat artıran bu olay, şah rejiminin güdümlü basınında geçiştirilmeye çalışıldı ve haberin, halkın İsrail'e nefretini artıracak şekilde verilmesi engellendi. Saray bakanlığı olaydan duyduğu üzüntüyü belirten bir bildiri yayınladıysa da olaya sebeb olan İsrail siyonizmini kınamadı. Bu arada şah, Mescid'ul Aksa'nın yeniden tamir ve restoresi için 1 milyon riyal tahsis ettiğini açıkladı; kral Faysal'la İran şahı, bu olayı görüşmek üzere islam ülkeleri zirve toplantısı önerisinde bulundular. Birçok islam ülkesinde müslümanlar yoğun gösterilerle siyonist İsrail'i kınayıp olayı protesto ederken şah rejimi İran'da İsrail'i kınayacak gösterilere izin vermedi ve bu durum birçok yüksek düzeyde dinadamının öfkesine yolaçtı. Aynı günlerde, Bağdat'da yayınlanan Cumhuriyet gazetesi, İmam Humeyni'nin -ra- konuşmasını şöyle yayınlayacaktı: "İmam, müslümanları vahdet ve kenetlenmeye çağırarak Ribat'ta düzenlenecek zirve konferansının müslüman kamuoyunun dikkatini başka tarafa çekecek bir "emniyet supabı" rolü oynadığını ve Filistin yahudilerin işgalinde olduğu sürece Mescid'ul Aksa'nın tamir edilmemesi gerektiğini, böylece siyonizmin suç izinin silinmemiş olacağını vurguladı. Bu arada BM güvenlik konseyi de bu çirkin eylemi dolaysıyla (pek sert olmayan bir dille) İsrail'i kınadı.
(193) Füruu Kafi, c:5, s:55-60, cihad kitabı, emri bil maruf babı, 1-2-5 ve 11. hadisler, ve: Vesailusşia c: s: 393 ve sonrası ve emri bilmaruf... kitabı 1 ve 3. bablar.

[Kerbela44]

Ynt: VELAYET ...welayeti fakih


-Ve rivayet şöyle sürmekte:- Emr-i bi'l maruf ve nehy-i anil münker vazifesi iyi bir şekilde yerine getirilirse farzlar mutlaka uygulanacaktır. "İyiliği emr ve kötülükten men" aslı uygulanacak olursa zalimlerle yardakçıları halkın malını - mülkünü alıp kendi keyiflerine göre harcayamazlar, halkın vergilerini telef edemezler. Emri bi'l maruf ve nehy-i anil münker islama davet eder, mezalimi reddeder, zalime karşı çıkar."

"İyiliğe emr, kötülükten men" farzının genel sebebi bunlardır. İyiliğe emr, kötülükten men olayını bizler dar bir çerçeve içinde algılamışız; yapılması veya yapılmamasının zararının doğrudan doğruya ve sadece bireye yönelik olduğu durumlarla sınırlamışız... Meselâ zihnimize yerleştirilen şey, "münkerat"ın günlük hayatta karşılaştığımız günübirlik şeylerden ibaret olduğu şeklindedir. Mesela otobüste oturduğumuz sırada bir müzik çalınıveriyorsa, veya mesela falan kahvede ters bir iş yapılıyorsa, ya da çarşının ortasında birisi orucunu yerse münkerât vuku bulmuş oluyor ve bunun engellenip menedilmesi gerekir -diyoruz- ama o büyük çaptaki münkerata dikkat etmiyoruz hiç; asıl, islamın haysiyetiyle oynayan, zayıflarla düşkünlerin haklarını çiğneyen o malum güruha nehy-i anil münkerde bulunmak ve kötülükten menetmek gerekir. Ters bir iş yaptıkları veya bir canilikte bulunduklarında zalimlere karşı topyekün bir itiraz olursa; "şu uygunsuz işi yapmayın!" diye bütün islam beldelerinden birkaçbin telgraf yağdırılırsa kesinlikle çekinir ve -o işten- vazgeçerler. İslam'ın onur ve haysiyetine veya halkın maslahatına ters düşecek bir şey yaptıkları veya bu cihette bir söz safrettikleri zaman dört bir yandaki müslümanlardan, ülkenin bütün şehir, köy ve kasabalarından protestolar yağıp tepkiler gösterilecek olursa hemen geri adım atarlar. Atmamazlık edebilirler mi sanıyorsunuz? Asla! Ben onları çok iyi tanıyorum, neyin nesi olduklarını çok iyi bilirim ben onların! Çok da korkaktırlar! Çok çabuk gerileyiverirler. Ama bizim kendilerinden daha pısırık olduğumuzu görürlerse cevelan etmeye, gürlemeye başlarlar.

Alimlerin birlik içinde olduğu, biraraya gelip toplandığı ve diğer şehirlerden de halkın onlara destek verdiği, çeşitli -kasaba ve şehirlerden- heyetlerin gelip konuşmalar yaptığı o hadisede(194) rejimin nasıl gerilediğini gördünüz, o kanun tasarısını geri çekip iptal ettiler. Daha sonra bizleri tedricen soğutup gevşettikten, biribirimizden ayırdıktan ve herbirimiz için sözde "şer'î vazifeler(!)" belirledikten sonra aramızda başgösteren söz ayrılığı ve elbirliğimizin olmaması onlara cür'et vermiş oldu, küstahlaştılar; şimdi müslümanlara ve -şu- islam ülkesine dilediklerini yapabiliyorlar işte!
-İmam'ın hutbesinde de belirtildiği gibi- iyiliğe emredip kötülükten menetme prensibi; islama çağırmak, zulmü reddetmek ve zalime karşı koymak gibi önemli işler içindir. -Eksik tartan bir bakkal veya- baharatçı -bu gibi- yanlış bir şey yapmakla islama değil, kendisine zarar vermiş olur. Asıl, şu islama zarar verenlere emr-i bil mâruf, nehy-i anil münkerde bulunmak gerekir; çeşitli yollarla halkın varını - yoğunu yağmalayanları -baştaki vurguncuları- men ve nehyetmek gerekir asıl!

Bu gibi mevzular bazen gazetelerde bile geçiyor; ama bazen mizah yollu söyleniyor, bazen de ciddi; -mesela- sel felaketine uğrayanlar veya depremzedeler için topladıkları bağış ve yardımları kendilerinin yediği yazılıyor... Melayir şehrindeki bir alim, "böyle bir felaket hadisesinde canını kaybedenler için bir kamyon kefen götürmüştük, ama görevliler halka ulaştırmamızı engellemeye çalıştılar, bunları bile yemek istiyorlardı!!" diyor... Emr-i bil maruf nehy-i anil münker böyleleri için daha gereklidir.

Şimdi sorarım size, hz. Emir'in -s- bu hadiste buyurmuş oldukları, o sırada etrafında oturup o hazreti dinlemekte olan kendi ashabı için miydi?! "İbret alın ey insanlar!" hitabı bize yönelik değil midir sahi?! Biz de "insan" değil miyiz? Bu hitaptan bizim de ibret almamız gerekmez mi?

(194) 16 mehr 1341 (1963' te) şah rejimi tatrafından onaylanan Eyalet ve Vilayet Encümenleri yasa tasarısına işaret ediliyor. Bu kararda seçmen ve adaylar için "müslüman" ibaresi kaldırılması ve "Kur'an'a" yemin yerine "semâvi kitaba yemin" ibaresi konulmuştu. Bu layiha önce İmam, sonra da bütün taklid merciilerince reddedildi. İmam'ın -r- bildirisi üzerine halkın sert tepkisine şahid olan rejim, aynı yılın 17 Azer'inde (Aralık) Eyalet ve Vilayet Encümenleri yasa tasarısını iptal ettiğini açıklamak zorunda kaldı. Bkz. Berresi ve Tahlili ez Nehyet-i İmam Humeyni -ks- s: 141-216.

[Kerbela44]

Ynt: VELAYET ...welayeti fakih


Bahsimin başında da belirttiğim gibi bu hitap belli bir kesim veya belli bir cemaat için değildir, bilakis her yönetici, her emîr, her vezir, her yetkili, her salih için; bütün dünya bütün insanlar ve yaşamakta olan her birey, herkes için o hazretin belirleyip iblağ etmiş olduğu bir tebliğ ve genelge hükmündedir. O hazretin bu tür tebliğ ve genelgeleri Kur'an'la omuzdaştır, tıpkı Kur'an gibi kıyamet gününe kadar itaati farzdır. İstidlal olan, yahudi ulemasını kınandığı mezbur ayet, her ne kadar "Rubbaniyyun"la "Ehbar"a yönelikse de gerçekte hekese yönelik olan genel bir hitab vardır burada. Yahudi dinadamları seslerini çıkarıp haykırmak, itiraz edip meseleleri anlatmak suretiyle bir şeyler yapabilip zulmü durdurabilecekleri halde sırf dünyaya olan düşkünlükleri veya korkaklıkları yüzünden zalimlerin karşısında sustukları için nasıl Allah'u Taalâ tarafından kınanıp azarlanıyorlarsa; zalimlere karşı kıyam etmeyip sessiz kalmaları halinde islam alimleri de aynı şekilde tekdire uğrayacak ve Allah Tealâ tarafından dışlanıp kınanacaklardır.

Böylece bütün insanlara yönelik bu hitaptan sonra islam alimlerine hitaben şöyle buyurmaktadır:

"Sizin toplumda saygın ve özel bir yeriniz var; islam toplumu size saygı gösterip hürmette bulunmaktadır. Toplumda gödüğünüz bu izzet ve saygınlığın nedeni; halkın sizden zalimler karşısında haktan ve haklıdan yana çıkarak kıyam etmenizi ve zulme uğrayanların haklarını zalimlerden almanızı beklemesidir. Halk kıyam edip zalimlerin zulmüne son vereceksiniz diye size bel bağlamış durumdadır."

"Siz prestij ve iyi bir sosyal konum elde ettiniz, ama makama ulaştığınızda bu makamın hakkını veremediniz."

Babanız için bir hadise olur veya Allah göstermesin, biri sizin babanıza saygısızlıkta bulunacak olsa rahatsız olursunuz, bağırır, haykırırsınız. Ama gözlerinizin önünde Allah'ın ahdleri çiğneniyorken, islama saygısızlık ediliyorken sesinizi bile çıkarmıyorsunuz.Hatta kalben dahi olsun, üzülmiyorsunuz... Üzülseydiniz sesiniz çıkar, itiraz ederdiniz zaten!..."

"Körler, dilsizler ve düşkünler ezilip gitmede ve kimsenin onları düşündüğü yok! Yalınayak ve yoksul zavallı halkı düşünen yok!.."

Radyolarda kopardıkları onca yaygaranın doğru mu olduğunu sanıyorsunuz? Kendiniz gidip yakından görün, halkın nasıl -perişan- yaşadığını bizzat müşahede edin. 100-200 köyden birinde bir sağlık ocağı yoktur! Zavalılar ve aç yoksullar için kimse bir şey düşünmüş değildir! İslamın fakirlere ve yoksullar için öngördüğü programın gerçekleşmesine de fırsat vermiyorlar. İslam fakirlerin sorununu halletmiş ve bunu programının 1. ilkesi edinmiştir: "...devlet gelirleri ve vergiler yoksullar içindir!.."(195) İslam, her şeyden önce fakirlerle yoksulların işlerinin yoluna konulması ve herkesten önce onların düşünülmesi gerektiğini öngörmüştür. Ama bunun gerçekleştirilmesine izin vemiyorlar işte!..

Zavallı millet fakirlik ve açlık içinde yaşıyorken İran'daki yöneticiler her gün halktan topladıkları onca vergiyi kendi keyflerine harcıyorlar!.. İsrail ordusuyla yardakçılarının gelip bizim memleketimizde askeri eğitim görmesi için -şah- fantom uçakları alıyor! Bugün müslümanlarla savaş halinde olan İsrail -ki onu destekleyenler de müslümanlara savaş açmışlar demektir- bizim memleketimizde öyle destek bulmuş ve iktidardaki güç tarafından öylesine himaye edilir olmuştur ki, İsrailli subaylar, askeri eğitim için bizim ülkemize gelmektedirler!! Bizim memleketimiz onların üssü olmuş yani!!. Piyasamız da onların elinde zaten... Eğer bu minval üzere gider ve müslümanlar da bu gevşekliklerini sürdürürlerse İsrail, müslümanların piyasasını mahvedecektir.

"... Siz makam ve konumunuzu - islam ve mazlumlar için - kullanmıyor , hiç bir şey yapmıyorsunuz. Şer'i vasifesine amel etmekte olan kimseye de yardımcı olmuyorsunuz.

"Zalimin sizi desteklemesine, size saygı göstermesine güveniyor, bununla avunuyorsunuz, meselâ size "...çok saygıdeğer büyük şeyh hazretleri" demesi hoşunuza gidiyor. Milletin başına neler geldiği, hükümetin neler yaptığı ise umurunuzda bile değil!"

İmam -s- "benim hakkımı gaspettiler, siz kıyam etmediniz" veya "İmamların -s- hakkını alıyorlardı da siz sesinizi bile çıkarmıyordunuz!" diyebilirdi, ama "ulema-i billah" demektedir ki bu da "rabbaniyyun" la önderlerden ibarettir; yoksa, maksat "irfan ve felsefe ehli" değildir. "Âlim-i billah" Allah 'ın hükümlerine âlim olan ve ilahi hükümleri bilen kimseye denir. Ruhaniyet ve Allah Teala' ya teslimiyet halinin kendisine egemen olduğu böyle insanlara "ruhani "ve "rabbani" denir.

(195) Tevbe/60.

[Kerbela44]

Ynt: VELAYET ...welayeti fakih


"Eğer siz dürüst insanlar olup bu işe girişseydiniz işlerin size geldiğini ve sizden başladığını, emri sizin verdiğinizi ve size müracaat edildiğini görürdünüz. İslamın istediği devlet kurulmuş olsaydı bugün dünyadaki mevcut devletler onun karşısında duramaz, teslim olurlardı. Ancak, böyle bir devletin kurulması hususunda maalesef ihmalkarlık gösterilmiştir. Sadr-ı islam dönemindeki muhalifler engellediler -bu devletin- kurulmasını; iktidarın, Allah ve Resulünun -sav- razı olduğu kimsenin elinde olmasına onlar engel oldular, yoksa iş buraya varmazdı, -bu kadar bozulmazdı- ."

"Siz vazifenizi yerine getirmeyip devlet ve yönetim işini bırakınca, zalimlere bu makamı işgal edebilme imkanı ve ortamı doğmuş oldu. Şeriate dayalı bir devletin onların eline düşmesine ve insanların zan ve şüphe üzerine kurulu bir düzen tarafından yönetilmesine ve baştakilerin keyfi bir yönetim tutturup şehvetlerini tatminden başka şey düşünmemesine sebep oldunuz. Onların yönetimi ele geçirebilmelerinin tek nedeni, sizin ölümden korkarak kaçmanız ve dünyanın sizden kaçmakta olan yaşamına gönül verip bel bağlamanız oldu. Siz bu tavrınızla yoksul ve zayıf kitleyi zalimlerin pençesine düşürdünüz; öyle ki kimi insanlar köle gibi ezildi; kimileri gece gündüz bir lokma ekmek için çırpınır oldu... Baştakilerse keyfi yönetimlerinde ve sorumsuzca iğrenç emellerinin peşinde..."

Bütün bu durumlar bizim zamanımıza da tıpatıp uyuyor! Hatta hazretin buyurmuş olduğu o dönemlerden daha fazla uymada bizim çağımıza!
O dönemlerde minberdeki bazı hatipler zalimleri övüyordu; şimdi radyolar var, hergün bağıra bağıra islam karşıtı ve onların lehine propogandalar yapıyor, islam hükümlerini, olduğunun tam tersi şekilde gösteriyorlar.

-Yine hutbede geçtiği üzere- bugün de islam beldeleri zalimler için hazır ve amâde hale getirilmiştir ve çıkıp da karşılarına dikilecek kimsede de yoktur.

-Rivayetin geriye kalan kısmını da incelerseniz- rivayetin baştan sona ulemayla ilgili olduğunu görürsünüz. "Alim-i billah"tan maksadın Ehl-i Beyt imamları -s- olduğunu gösterecek hiçbir belirti de mevcut değildir; "ulemâ-i billah" ve "Rabbani", islam ulemâsıdır! "Rabbani", Allah'a inanan, Allah'ın hükümlerini bilen ve Allah'ın helaliyle haramı hususunda "emin ve güvenilir" olan kimseye denilir.

Ribayette " işlerin mecra ve icrası ulemanın elindedir" derken bunun birkaç yıllığa mahsus olduğu, veya meselâ sadece Medine ahalisine has olduğu gibi bir anlam kastedilmemektedir. Bizzat bu rivayet ve hutbeden de açıkça anlaşılmaktadır ki Hz. Emir'in -s- maksadı çokdaha geniş ve geneldir; maksat büyük -islam- ümmettir, haktan yana tavır koyup kıyam etmesi istenmektedir bu ümmetin.

Allah'ın helal ve haramları hususunda " emin"ler olan alimler; daha önce belirttiğim "ilim" ve "adalet" sıfatlarıyla da muttasıf olup Allah'ın hükümleri ve islamla ilgili işler onların eliyle cereyan etseydi insanlar artık hiçbir zaman aç ve zavallı kalmaz, islam hükümleri terkedilmezdi.

Bu rivayet-i şerife, bahsimizi onaylayıcı niteliktedir, senedi zayıf olmasaydı delillerden sayıldığı da söylenebilirdi(196) bizzat rivayetin mazmunu, -bu rivayetin- masum imamın -s- ağzından çıktığını ve sâdık bir mazmun olduğunu göstermektedir zaten.

Böylece "velayet-i fakih" mevzuunu tamamlamış bulunuyoruz, bu konuda tekrar konuşacak değiliz artık. Meselenin teferruatı -füruu- konusunda, yani mesela zekatın nasıl olacağı ve hadlerin nasıl uygulanacağı gibi mevzulara girilmesine de hiç gerek yok. Biz meselenin aslı ve usulü olan velayet-i fakih, yani islam devleti mevzuunu ele aldık burada. Bu sohbetimde, Hz. Resulü Ekrem -sav- ve Ehl-i Beyt'in masum imamları -s- için geçerli olan "velayet"in fakih için de geçerli olduğunu arzettim, bu konuda zerrece şüphe yoktur. Bazı istisnâi haller olabilir ki, biz de onları bu mesele dışında tutuyoruz zaten.

Daha önce de belirttiğim gibi velayet-i fakih mevzuu ilk kez bizim gündeme getirdiğimiz yeni bir mevzu değildir; bilâkis, ötedenberi varolagelen konulardandır. -Meselâ- Merhum Mirza Şirâzi'nin tütünü haram edip yasaklama konusundaki hüküm ve fetvası(197) devlet ve yönetimle ilgili bir hüküm ve fetva oladuğundan, diğer fakihleri de bağlıyordu ve onların da bu hükme uyması farzdı.



(196) Tuhef'ul Ukul 'un yazarı bu rivayeti naklederken belgelerini kaydetmemiş, bu da, rivayetin mürsel ve zayıf sayıllmasına sebep olmuştur.
(197) Mirza- veya Muhammed- Hasan bin Muhammed Huseyni Şirazi (1230-1312 hk) çağının en ileri usul fakihi ve şia bilgini. Tahsiline Şiraz'la İsfahan'da başladı, Necef'te Şeyh Ensari'den 22 yıl fıkıh ve usul dersi aldı, onun ölümünden sonra şia dünyasının en büyük mercii seçildi. Onun vefat yılında vuku bulan ve milyonlarca İranlının bir günde sigara ve nargileyi bırakmasın ve sonrada İngiliz şirketiyle imzalanan tütün anlaşmasının feshedilmesine yol açan meşhur Tonbaki fetvası onu dini karizma ve siyasi nüfuzunu gösteren en güzel örnektır. Mirza Huseyni Nuri, Aga Rıza Hemdani, Şeyh Fazlullah Nuri ve Mirza Habibullah Horasani hep onun öğrencileridir. Önemli bazı eseleri şunlardır: Risale der Rıza, Emr ve Neyh, Taharet ve Abdest üzerine.